Kot Szkocki Prosty

W 2016 roku Księga rekordów Guinnessa ogłosiła najczęściej oglądanym zwierzęciem na YouTube kota szkockiego, któremu nie złożyły się uszy. Nazywał się Maru, mieszkał w Japonii i zebrał setki milionów wyświetleń, wciskając się w każde kartonowe pudło, jakie znalazł. W wielu artykułach pisano o nim jako o zwisłouchym. Był szkockim prostym: kotem z tej samej rodziny, z tą samą okrągłą głową i tym samym spokojem, tylko z uszami, które zostały na swoim miejscu. Jak się okazuje, to najlepsze, co mogło mu się przytrafić.

Cała ta rodzina zaczyna się od jednej kotki. W 1961 roku na farmie w szkockim Perthshire zauważono białą Susie o uszach złożonych do przodu i to od niej pochodzą wszystkie koty szkockie, zwisłouche i proste. Dziś wiadomo, że ucho składa jedna zmiana w jednym genie, który odpowiada za budowę chrząstki. Kłopot w tym, że chrząstka jest nie tylko w uszach: ten sam gen uszkadza stawy, i w jakimś stopniu dotyczy to każdego kota zwisłouchego. Dlatego zwisłouchego łączy się z prostym, a w takim miocie szanse każdego kocięcia są mniej więcej pół na pół. Najdziwniejsze są pierwsze tygodnie. Wszystkie kocięta rodzą się z uszami prostymi i dopiero między trzecim a czwartym tygodniem życia jednym zaczynają się one składać, a drugim nie. Przez trzy tygodnie nikt nie wie, kto jest kim. Potem u części miotu uszy po prostu zostają. Te kocięta nie dostały genu: ani uszu, ani choroby, i nikomu go już nie przekażą.

Wszystko inne dostały w komplecie. Szkocki prosty ma okrągłą głowę, szeroko otwarte oczy, krótki nos i zaokrąglone, mocne ciało, a charakter zgodny z nazwą: prosty, bez haczyków. Jest spokojny, łagodny i lubi być tam, gdzie ludzie: przenosi się z pokoju do pokoju razem z domownikami i układa na samym środku tego, co się akurat dzieje. Inaczej niż jego brytyjscy kuzyni chętnie się przytula i potrafi zasnąć na kolanach w połowie filmu. Kiedy coś go zaciekawi, staje słupka na tylnych łapach jak surykatka i rozgląda się z wysokości. Głos ma cienki, zupełnie niepasujący do reszty, i używa go oszczędnie, głównie w sprawach miski. A uszy ma zwyczajne: dwa, stojące, zaokrąglone na końcach, obracające się natychmiast w stronę, z której dochodzi dźwięk otwieranej saszetki. Działają bez zarzutu.

Jan Kochanowski napisał o tym ponad czterysta lat temu: „Szlachetne zdrowie, nikt się nie dowie, jako smakujesz, aż się zepsujesz”. Szkocki prosty jest kotem z tej fraszki. Wskakuje na szafę, zeskakuje z parapetu, przeciąga się na całą długość, aż drżą mu tylne łapy, i nie ma pojęcia, że w jego rodzinie żadna z tych rzeczy nie jest oczywista. Jego zwisłouche rodzeństwo wie. On się nie dowie i właśnie o to chodzi: najlepszy prezent, jaki dostał, to ten, którego nigdy nie zauważy. Ty będziesz o nim wiedzieć za niego. Dziwnie jest patrzeć na kota, który wskoczył na lodówkę, i myśleć „jak dobrze”. A jednak przy tym kocie tak się właśnie myśli.

Fraszka ma też drugą połowę: zdrowie da się zepsuć. U kota, który niczego złego nie odziedziczył, psuje się je zwykle przy misce. Szkocki prosty ma budowę po brytyjskich przodkach, zaokrągloną i zwartą, na której każde dodatkowe pół kilo wygląda z początku jak uroda. Stawy dostał zdrowe. Od Ciebie zależy, ile będą musiały dźwigać.

Któregoś ranka wskoczy z podłogi na parapet: jednym ruchem, nie patrząc pod nogi. Wyląduje, usiądzie, zacznie myć łapę. Nie będzie w tym dla niego nic szczególnego.

Zauważ to za niego.