Wyżeł Węgierski (Vizsla)

Wyżeł węgierski jest cały w jednym kolorze. Nie tylko sierść: nos, powieki, wargi i pazury mają u niego ten sam odcień rdzawego złota, który hodowcy nazywają z niemiecka „semmelgelb”, czyli żółcią bułki. Czerni nie ma w nim ani odrobiny. Nawet oczy, z którymi rodzi się niebieskimi, po kilku miesiącach dostosowują się do reszty, jakby ktoś pilnował, żeby nic nie odstawało od kompletu. Wygląda jak pies narysowany jedną kredką przez kogoś, kto uznał, że w kolorze dobrze wypieczonej kajzerki jest mu najlepiej i nie ma co kombinować.

Jedną kredką i jedną kreską. Kiedy coś zwróci jego uwagę, zastyga: nos wyciągnięty, przednia łapa uniesiona, ogon w poziomie, całe ciało w linii prostej. Zamienia się w strzałkę. Po węgiersku „vizsla” znaczy właśnie tyle: wyżeł, pies, który wskazuje. Robił to u boku Węgrów, odkąd przywędrowali nad Dunaj, a po raz pierwszy opisano go w kronice spisanej w 1357 roku dla Ludwika Węgierskiego, tego samego, który trzynaście lat później zasiadł także na tronie polskim. Polak, Węgier, dwa bratanki; ten trzeci jest rudy. Planową hodowlę zaczęto w 1920 roku, szesnaście lat później rasę uznano na świecie, a zaraz potem omal jej nie stracono: po drugiej wojnie światowej w całych Węgrzech doliczono się zaledwie kilkunastu czystych wyżłów i trzeba było odbudowywać ją niemal od zera.

Dziś wskazuje to, co ma pod ręką. Gołębia na parapecie. Torbę z zakupami. Lodówkę, zwłaszcza lodówkę, przed którą potrafi stać z uniesioną łapą tak długo i z takim przekonaniem, że w końcu sam zaczynasz podejrzewać, że coś w niej jest. Godzina ruchu dziennie to dla niego rozgrzewka, a nie program dnia. Najlepiej trafia do ludzi, którzy i tak biegają, jeżdżą na rowerze albo chodzą po górach i szukali tylko pretekstu. Do każdej wody wchodzi bez pytania, bo ma błony między palcami i nie widzi powodu, żeby się marnowały. Prawie nie pachnie psem i rzadko wymaga kąpieli. Marznie za to szybko, bo pod krótką sierścią nie nosi podszerstka, i jesienią znajdziesz go przy grzejniku. Z nosem, rzecz jasna, w Twoją stronę.

Bo jest jeden kierunek, który wskazuje częściej niż wszystkie pozostałe razem. Wyżeł węgierski zawsze pracował blisko człowieka, w zasięgu wzroku, co kilkanaście kroków oglądając się, czy jesteś. W domu robi to samo, tylko bez przerwy. Kładzie się tak, żeby Cię widzieć. Kiedy zmieniasz pokój, po chwili zmienia go też. Nawet śpiąc, gdy wstajesz po szklankę wody, otwiera jedno oko i przesuwa nos o kilka stopni, jak igła. Gdyby narysować na podłodze wszystkie linie, które jego nos wyznacza w ciągu dnia, zbiegłyby się w jednym punkcie: tym, w którym akurat stoisz. Trzeba tylko wiedzieć, co z tego wynika. Pies, który ma jeden kierunek, źle znosi długie godziny bez niego. Zostawiony sam na cały dzień przypomina kompas, któremu zabrano północ: kręci się, szuka i w końcu coś niszczy. To nie złośliwość. To strzałka, która nie ma na co wskazać.

Przy misce warto pamiętać, że strzałka nie jest poleceniem. To, że wskazuje lodówkę, nie znaczy jeszcze, że ma rację. Wyżeł jest sportowcem i jego porcja zależy od dnia: po piętnastu kilometrach biegu potrzebuje wyraźnie więcej niż po deszczowej niedzieli przeleżanej przy grzejniku, a różnica sięga kilkuset kilokalorii. Przy psie ważącym dwadzieścia pięć kilo to nawet sześćset, czyli ponad jedna trzecia miski. Stała porcja nasypywana na oko oznacza więc albo psa głodnego w aktywne dni, albo zaokrąglonego w leniwe.

Wyżeł zawodowo wskazuje to, co najważniejsze. Jeśli kiedyś zechcesz sprawdzić, co jest najważniejsze w Twoim domu, zobacz, dokąd zwrócony jest jego nos.

Czasem będzie to lodówka. Przez resztę dnia Ty.