Hawańczyk

W oficjalnym wzorcu hawańczyka, w rozdziale o tym, jak pies ma chodzić, stoi zdanie, którego nie powstydziłby się poeta: „zgodnie ze swoją radosną naturą porusza się uderzająco lekko i sprężyście”. Ludzie od paragrafów mieli opisać krok psa i musieli zacząć od radości — inaczej się nie dało. Hawańczyk to narodowy pies Kuby. Jego przodkowie, małe bichony znad Morza Śródziemnego, przypłynęli na wyspę na pokładach statków i zrobili tam jedyną karierę, o jakiej marzyli: zostali domownikami. Przez pokolenia mieszkali w hawańskich domach, a po rozgrzanych ulicach nauczyli się chodzić tak, jak chodzą do dziś — jakby bruk był odrobinę cieplejszy, niż powinien. Potem przyszła rewolucja i muzyka ucichła. Świat, w którym żył ten pies, zniknął, a kiedy w latach siedemdziesiątych amerykańscy hodowcy zaczęli go szukać, w całych Stanach doliczyli się jedenastu hawańczyków. Jedenaście psów. Tyle wystarczyło, żeby melodia przetrwała.

Na co dzień ta melodia gra bez przerwy. Hawańczyk nie idzie na spacer — on na niego sprężynuje. Przed każdym posiłkiem wykonuje piruet, czasem trzy. Uczy się tak szybko, że nowe sztuczki kończą Ci się wcześniej niż jemu zapał, a zamek błyskawiczny w Twoim plecaku to dla niego łamigłówka na dwie minuty. Ogląda telewizję: naprawdę, z kanapy, w skupieniu, i wygląda przy tym na kogoś, kto ma o ramówce wyrobione zdanie. Ma też jedną słabość, o której hodowcy uprzedzają półgłosem: papier. Rolka zostawiona w zasięgu pyska zamienia się w serpentyny, a przedpokój w ulicę nazajutrz po karnawale. Listy, paragony i instrukcje obsługi traktuje jak konfetti w stanie surowym. Wzorzec ujmuje to powściągliwie: „czaruś, skory do zabawy, a nawet trochę klaun”.

Ale najważniejszy jest ten taniec, którego nie widać od razu. O hawańczyku mówi się, że nie odstępuje człowieka. To prawda, tylko źle opowiedziana. On nie depcze Ci po piętach i niczego nie żąda — on trzyma krok. Wstajesz, wstaje. Idziesz do kuchni, jest pół kroku obok. Siadasz, siada. Zwalniasz w gorszy dzień — zwalnia razem z Tobą i nie pyta dlaczego. Taniec to jedyna sytuacja w życiu, w której ktoś pół kroku od Ciebie nie jest natrętem, tylko partnerem. On tę sztukę opanował do perfekcji: nie wyprzedza, nie zostaje w tyle, zawsze wie, gdzie jesteś. Dlatego tak dobrze sprawdza się jako pies terapeutyczny. I dlatego tak źle znosi puste mieszkanie — tancerz bez partnera nie ma co ze sobą zrobić.

Ten sprężysty krok jest zresztą najlepszym wskaźnikiem jego zdrowia i pierwszą rzeczą, którą zabiera nadwaga. Hawańczyk waży od trzech do sześciu kilogramów, więc pół kilo za dużo to u niego dziesiąta część ciała i wyraźnie cięższe lądowanie na kolanach, które u małych psów i tak bywają delikatne. Kiedy sprężyna w kroku słabnie, zwykle nie chodzi o wiek. Chodzi o miskę. A jest o co dbać, bo to jedna z dłużej żyjących ras: dobrze prowadzony hawańczyk tańczy z człowiekiem czternaście, piętnaście lat.

Hawańczyk niczego od Ciebie nie wymaga. Nie potrzebuje ogrodu, zadań specjalnych ani wielkich wypraw. Potrzebuje partnera: kogoś, czyj krok może trzymać.

Dwieście lat temu sprężynował po nagrzanym bruku Hawany. Dziś robi to samo w Twoim przedpokoju, w środku polskiego listopada — tym samym krokiem i z tą samą radością, którą ktoś kiedyś musiał wpisać do wzorca, bo bez niej opis nie miałby sensu. Nie musisz umieć tańczyć. Wystarczy, że wstaniesz z kanapy. A potem, raz, wyjątkowo — pozwól mu poprowadzić.