Kot Europejski Krótkowłosy

Na tym kocie Polacy uczyli się czytać. „Ala ma kota” to najsłynniejsze zdanie elementarza Mariana Falskiego, choć było w nim tylko do 1949 roku; w późniejszych wydaniach Ala miała już Asa, czyli psa. Naród i tak zapamiętał kota. Zwykłego: krótkowłosego, pręgowanego albo łaciatego, średniej wielkości, takiego, jakiego rysuje każde dziecko poproszone o narysowanie kota. Ten kot ma dziś własną rasę. Nazywa się europejski krótkowłosy i jest z nim pewien kłopot: prawie żaden kot, o którym mówi się „europejski”, nim nie jest.

W Polsce „europejski” wpisuje się w książeczkę zdrowia niemal każdemu kotu bez rodowodu, więc na papierze jest to najliczniejsza rasa w kraju. Naprawdę jest u nas rzadkością. Prawdziwy europejski krótkowłosy ma rodowód: wyhodowano go w Szwecji ze zwykłych kotów domowych, a międzynarodowa federacja uznaje go od 1949 roku. Hodowcy brytyjscy poprawiali w tym czasie swojego krótkowłosego domieszką persa, aż zrobił się okrąglejszy i bardziej pluszowy. Skandynawowie postanowili nie poprawiać niczego. W 1982 roku ich kot dostał własny wzorzec, w którym najczęściej powtarza się słowo „średni”: średniej wielkości, o średnich uszach i szyi średniej długości. To zapewne jedyny dokument w dziejach hodowli, który z taką starannością opisuje przeciętność. W Finlandii jest kotem narodowym.

Czym więc różni się od dachowca? Wyglądem niczym. Różni się tym, że wiadomo, czego się spodziewać. Polszczyzna ma na to gotowe określenie: dachowiec jest kotem w worku, w najlepszym znaczeniu tych słów, bo jego wygląd, charakter i zdrowie są zagadką do rozwiązania. Europejski krótkowłosy to ten sam kot wyjęty z worka: wiadomo, jak urośnie, po kim ma usposobienie i na co chorowali jego dziadkowie. Jeśli Twój „europejski” z książeczki nie ma rodowodu, masz dachowca. Niczego nie straciłeś, a jego opis znajdziesz w tym katalogu na osobnej stronie.

Skoro to kot z polskiej mowy, warto sprawdzić, ile w niej prawdy. Żyć jak pies z kotem? Nieprawda: z psami dogaduje się dobrze, z innymi kotami również. Chodzić własnymi drogami? Owszem, ale wraca na obiad i lubi wiedzieć, gdzie są jego ludzie. Fałszywy jak kot? Do swoich jest przywiązany i przymilny, a przy obcych bywa najwyżej nieśmiały. Spadać na cztery łapy: to się zgadza, bo odnajduje się w każdych warunkach, w kawalerce i w domu z ogrodem, przy małych dzieciach i przy seniorach. Dziewięciu żyć nie ma. Ma jedno, za to długie, piętnaście do dwudziestu lat, i choruje wyjątkowo rzadko. A przysłowie „gdy kota nie ma, myszy harcują” traktuje jak opis stanowiska: poluje na wszystko, co się rusza, ze sznurówką i Twoją stopą pod kołdrą włącznie.

Zostaje jeszcze jedno powiedzenie. Po polsku „mieć kota” znaczy także: zwariować na jakimś punkcie, i trudno o trafniejszy opis. „Ala ma kota” to trzy słowa, najprostsze zdanie, jakie da się ułożyć z liter, i w pierwszej klasie nikt nie podejrzewa, że jest w nim coś więcej niż ćwiczenie z czytania. Dopiero po latach, kiedy wraca się do domu, a w przedpokoju siedzi ktoś pręgowany i udaje, że wcale nie czekał, człowiek orientuje się, że to od początku było zdanie o szczęściu.

Wzorzec każe mu być średnim i przy misce warto się tego trzymać. U kota bez chorób rasowych zostają bowiem choroby zwyczajne, a najzwyklejsza z nich to nadwaga. Jedyna rzecz, której nie powinien mieć powyżej średniej, to waga.

Elementarz zaczynał od niego nie bez powodu. Najprostsze zdania są zwykle o rzeczach najważniejszych.

… ma kota. W miejsce kropek wpisz swoje imię.